öðrum víðiklónum betur í tilraunum
með ræktun víðitegunda á
Markarfljótsaurum (Indriði Indriðason,
munnleg heimild) og á Stjórnarsandi í
Skaftárhreppi (Þorbergur H. Jónsson
og Kristján Þórarinsson 1990). Af
jörfavíði eru til 33 klónar úr söfnun
Óla Vals Hanssonar frá 1985. Sumir
þeirra virðast harðgerari en Sandi, og
má vera að meðal þeirra leynist
hentugri klónar til ræktunar á stærra
svæði.
Fleiri innfluttar víðitegundir koma
einnig til greina sem land-
græðslutegundir, t.d. bjartvíðir
(Salix
candida
Flügge), myrtuvíðir
(Salix
myrsinites
L.), grænlenskur rjúpuvíðir
(Salix glauca
L.) og alaskavíðir (
Salix
alaxensis
(Anderss.) Cov.).
Rósategundir
(t.d strandrós,
Rosa
nutkana
Presl; ígulrós.
Rosa
rugosa
Thunb..; þyrnirós,
Rosa
pimpinellifolia
L.; fjallarós,
Rosa
pendulina
L.)
Lítil reynsla er fengin af rósa-
tegundum í landgræðslu, en of-
antaldar eru harðgerar hér á landi,
og gætu nýst við uppgræðslu
jökulsanda, vegna þeirra eiginleika
sinna að þrífast vel í sandi og fjölga
sér ört með rótarskotum. Ýmsar
rósategundir (t.d. ígulrós) eru víða
notaðar til að hefta sandfok meðfram
ströndum Evrópu og N.-Ameríku·
(Krüssmann 1986). Strandrós
myndar þykkar breiður meðfram
ströndum Suður-Alaska (Viereck and
Little 1972).
Vísundaber
(Sheperdia canadensis
(L.) Nutt.)
Lágvaxinn (allt að 2 m hár),
niturbindandi runni. Nokkuð algengur
í innanverðu Alaska á þurrum,
sólríkum stöðum (t.d. í suðurhlíðum
fjalla og á malarásum), á áreyrum
nálægt skógarmörkum og á stöku
stað meðfram ströndinni (Viereck
and Little 1972). Fáein kvæmi eru til
10
hérlendis úr Alaskasöfnun Óla
Vals Hanssonar og virðast þau
harðger, a.m.k. sunnanlands.
Silfurblað
(Elaeagnus commutata
Bernh.)
Runni, 1-4 m hár, sem vex í
innanverðu Alaska í þurrum suð-
urhlíðum fjalla og áreyrum (Viereck
and Little 1972). Niturbindandi.
Fjölgar sér auðveldlega með
rótarskotum. Lítt reyndur á bersvæði
hér á landi, en hefur reynst harðger í
görðum í sjávarplássum á Suður- og
Suðvesturlandi (Auður Oddgeirsdóttir
1992). Erlend reynsla bendir til að
silfurblað þoli vel salt og særok
(Krüssmann 1986).
Hafþyrnir
(Hippophae rhamnoides
L.)
Niturbindandi, harðger, þyrnóttur,
einkynja runni sem dreifir sér ört með
rótarskotum. Útbreiddur um stóran
hluta Evrópu og Asíu og vex þar á
söndum, malarásum, aurum og
skriðum (Krüssmann 1986).
Tegundin hefur reynst öflug við að
binda foksand meðfram strönd Norð-
ursjávar. Hafþyrnir af óþekktum
uppruna (sennilega dönskum
eða hollenskum) hefur vaxið á-
fallalaust á ófrjóu landi á nokkrum
stöðum sunnanlands um tíu ára skeið
(Jón Kr. Arnarson, munnleg heimild).
Nýlega hefur borist efniviður af
norðlægari uppruna til prófana, m.a.
frá Norður-Noregi (Jón Kr. Arnarson,
Jón Guðmundsson og Halldór
Sverrisson, munnleg heimild).
Kjarrfura
(Pinus pumila
(Pall.)
Reg)
Fremur hægvaxta en afar
nægjusamur, harðger, margstofna
runni sem getur náð allt að 6 m hæð.
Tegundin er mjög útbreidd á köldum
og áveðrasömum stöðum ofan
skógarmarka í Austur-Asíu, og þolir
nokkuð vel særok. Kjarrfura þolir
afar vel snjóþyngsli, því hún leggst
flöt undan snjónum, en rís aftur
þegar snjóa leysir. Reynslan af
ræktun tegundarinnar hér á landi er
lítil, en þeir einstaklingar, sem til eru
af henni á nokkrum stöðum
sunnanlands, virðast fullkomlega
harðgerir á bersvæði (Aðalsteinn
Sigurgeirsson 1991; óbirt gögn).
Fjallafura
(Pinus mugo
Turra var.
mughus
og P.
mugo
var.
pumilio)
Hefur verið hér í ræktun frá því
um aldamótin, m.a. við Rauðavatn,
ofan Reykjavíkur. Fjallafura er
hægvaxta en nægjusöm, vindþolin
og nokkuð saltþolin. Hún bregst við
snjóþyngslum á sama hátt og
runnafura. Var mikið notuð við
uppgræðslu jósku heiðanna í
upphafi aldarinnar, en hefur lítið
verið beitt í þeim tilgangi hérlendis.
Mun e.t.v. helst gagnast við ræktun
á hálfgrónu mólendi til þess að
styrkja gróðurhuluna, fremur en til
uppgræðslu fok- eða jökulsanda.
Þakkarorð
Við þökkum Árna Bragasyni, Ásu
L. Aradóttur, Hauki Ragnarssyni og
Sigvalda Ásgeirssyni fyrir yfirlestur
handrits.
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1993
1...,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11 13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,...132